Szyba, po której spływa woda
Każdy zna ten widok z zimowego poranka: zimna szyba, ciepłe powietrze w pokoju i strużki wody na parapecie. To dokładnie ten sam mechanizm, który w źle zaprojektowanej ścianie działa w miejscu, którego nie widać.
Kondensacja zachodzi wtedy, gdy ciepłe i wilgotne powietrze z wnętrza dociera do chłodniejszych warstw przegrody i schładza się poniżej punktu rosy. Na szybie wodę zetrzesz ręcznikiem. W izolacji nikt jej nie zauważy - i tam właśnie zostanie.
Zapobiega się temu czterema działaniami naraz: szczelną i ciągłą paroizolacją od wnętrza, warstwami otwartymi dyfuzyjnie na zewnątrz, ograniczeniem mostków termicznych i wentylacją odprowadzającą wilgoć z pomieszczeń.
Skąd bierze się wilgoć
Wilgoć w budynku powstaje w codziennym użytkowaniu: przy gotowaniu, kąpieli, praniu, suszeniu ubrań i po prostu przez obecność domowników. Ilość zależy od liczby osób i stylu życia, dlatego nie podajemy tu jednej wartości.
Istotne jest, że ta wilgoć musi mieć drogę wyjścia. Jeżeli wentylacja nie działa, para wodna szuka jej przez przegrody.
Mechanizm skraplania
W zimie temperatura wewnątrz jest wyższa niż na zewnątrz. Para wodna przemieszcza się w kierunku niższego ciśnienia cząstkowego, czyli na zewnątrz.
Wewnątrz przegrody temperatura spada wraz z odległością od pomieszczenia. Jeżeli w którymś punkcie spadnie poniżej punktu rosy dla panującej tam wilgotności, para się skrapla. Najbardziej narażone są miejsca chłodniejsze od otoczenia, czyli mostki termiczne: naroża, osadzenia okien i połączenia przegród.
Jak ustawia się warstwy
Reguła projektowa: przegroda powinna być szczelna od strony pomieszczenia i coraz bardziej przepuszczalna dla pary w kierunku zewnętrznym.
W praktyce oznacza to:
- paroizolację po wewnętrznej stronie izolacji, ciągłą i uszczelnioną na łączeniach,
- membranę wiatroizolacyjną od zewnątrz, przepuszczającą parę,
- w wariancie z okładziną drewnianą szczelinę wentylowaną, w której powietrze odprowadza wilgoć,
- ograniczenie liczby przebić warstwy szczelnej, czemu służy warstwa instalacyjna.
Ściana Treevia jest zbudowana według tej zasady: paroizolacja o sd = 26 m od wnętrza, membrana przepuszczalna od zewnątrz, szacht instalacyjny po stronie ciepłej. Są to dane producenta.
Jak czytać analizę cieplno-wilgotnościową
Producent lub projektant może przedstawić analizę przegrody, na przykład metodą Glasera lub symulacją dynamiczną. Warto sprawdzić w niej:
- dla jakich warunków wewnętrznych i zewnętrznych ją wykonano,
- czy dotyczy pola przegrody, czy także detali,
- czy uwzględnia rzeczywiste parametry zastosowanych materiałów,
- czy wskazuje warstwy, w których pojawia się ryzyko kondensacji.
Analiza jest wiarygodna tylko dla przyjętych założeń. Zmiana wykończenia, izolacji albo sposobu użytkowania zmienia wynik. Dlatego formułowanie hasła o zerowej kondensacji bez podania warunków byłoby uproszczeniem.
Rola wentylacji
W budynku o wysokiej szczelności wentylacja grawitacyjna działa gorzej, bo brakuje napływu powietrza. Bez wentylacji mechanicznej wilgotność wewnętrzna rośnie, a wraz z nią ryzyko skraplania na chłodniejszych powierzchniach.
Sprawny system wentylacji z odzyskiem ciepła jest więc częścią ochrony konstrukcji, a nie tylko elementem komfortu.
Co sprawdzić przed podpisaniem umowy
- Rysunki detali: naroże, osadzenie okna, połączenie z płytą fundamentową i dachem.
- Rodzaj paroizolacji i sposób uszczelnienia łączeń oraz przejść.
- Obecność warstwy instalacyjnej.
- Projekt wentylacji i jej parametry.
- Zapis o pomiarze szczelności powietrznej, jeżeli ma zostać wykonany.
- Zakres gwarancji oraz warunki jej utrzymania, w tym wymagane przeglądy.
Nikt uczciwy nie obieca Ci "zera kondensacji" bez podania warunków. Może za to pokazać rysunki detali i projekt wentylacji - i to jest jedyna obietnica, którą da się sprawdzić przed podpisem, a nie po pierwszej zimie.